Εξορύξεις στην Κρήτη: Μια Επιλογή σε Σύγκρουση με το Μέλλον και την Κλιματική Ανθεκτικότητα

Φλεγόμενη εξέδρα εξόρυξης "Deepwater Horizon" στον Κόλπο του Μεξικού (21 Απριλίου 2010) - το ατύχημα αυτό υπενθυμίζει τους μεγάλους περιβαλλοντικούς κινδύνους που συνδέονται με υπεράκτιες εξορύξεις υδρογονανθράκων. Πηγή εικόνας: USGS / United States Geological Survey (2010)

 Εξορύξεις στην Κρήτη:

Μια Επιλογή σε Σύγκρουση με το Μέλλον και την Κλιματική Ανθεκτικότητα

Η επισημοποίηση των συμφωνιών μίσθωσης για την παραχώρηση δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης συνιστά μια στρατηγική επιλογή επικίνδυνη και αντιφατική. Σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, η επένδυση σε νέες υποδομές ορυκτών καυσίμων εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για τη συνέπεια και τη βιωσιμότητα της ενεργειακής πολιτικής.

 

Υψηλή Σεισμική Επικινδυνότητα

 

Οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες αφορούν υπερβαθύπεδα ύδατα (άνω των 3.000 μέτρων), σε μια περιοχή που εντάσσεται στο Ελληνικό Τόξο – μία από τις πλέον σεισμογενείς ζώνες της Ευρώπης.

·         Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι σε τέτοια βάθη η διαχείριση ατυχήματος είναι εξαιρετικά σύνθετη.

·         Η Μεσόγειος ως κλειστή λεκάνη, στερείται των μηχανισμών αυτοκαθαρισμού των ανοιχτών ωκεανών.

Μια ενδεχόμενη διαρροή θα αποτελούσε μη αναστρέψιμη καταστροφή για το θαλάσσιο οικοσύστημα και τις ακτές της Κρήτης.

 

Ευάλωτη Βιοποικιλότητα Διεθνούς Σημασίας

 

Η περιοχή της Ελληνικής Τάφρου αποτελεί κρίσιμο ενδιαίτημα για προστατευόμενα είδη, όπως οι φυσητήρες και οι ζιφιοί.

·         Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) λειτουργούν ως φυσικά συστήματα δέσμευσης άνθρακα και προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση. Η υποβάθμισή τους θα έπληττε καίρια την αλιεία και τη φυσική άμυνα του νησιού απέναντι στην κλιματική κρίση.

·         Η επιστημονική βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι οι σεισμικές έρευνες επηρεάζουν άμεσα την επιβίωση των θαλάσσιων θηλαστικών.

 

Αλλοίωση της Φυσιογνωμίας της Κρήτης

 

Η Κρήτη έχει οικοδομήσει την ταυτότητά της στη φυσική κληρονομιά, τον πολιτισμό, την αγροδιατροφή και την ποιότητα ζωής, προσελκύοντας επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Η εισαγωγή βαριών εξορυκτικών δραστηριοτήτων είναι ασύμβατη με αυτό το μοντέλο. Η Κρήτη της φιλοξενίας και του φυσικού κάλλους δεν μπορεί να συμβαδίσει με πλατφόρμες εξόρυξης.

 

Η Ρεαλιστική Εναλλακτική: Ενεργειακή Δημοκρατία και Τοπική Ανθεκτικότητα

 

Αντί για γεωτρήσεις που μετατρέπουν την Κρήτη σε βιομηχανική ζώνη υψηλού κινδύνου, απαιτούμε την ουσιαστική ενίσχυση της Ενεργειακής Δημοκρατίας – προς όφελος όλων των Κρητικών. Η εναλλακτική ενεργειακή πρόταση μπορεί να στηριχθεί στις Ενεργειακές Κοινότητες ως πολιτική απόφαση με ξεκάθαρο προσανατολισμό, που στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες:

·       Τη συμμετοχή των Πολιτών: Παραγωγή ενέργειας από ήπιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με ιδιοκτησία των ίδιων των κατοίκων της Κρήτης και όχι ομίλων.

·       Την καταπολέμηση Ενεργειακής Φτώχειας: Τα οφέλη μένουν στην τοπική οικονομία, μειώνοντας το ενεργειακό κόστος για τους Κρητικούς και βελτιώνοντας ουσιαστικά την ποιότητα ζωής όλων.

 

Η ενεργειακή μετάβαση δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική αναγκαιότητα, αλλά στρατηγική επιλογή ανθεκτικότητας και κοινωνικής συνοχής. Το μέλλον της Κρήτης δεν πρέπει να αποφασιστεί με όρους του παρελθόντος. Η μακροχρόνια ανθεκτικότητα και η διαγενεακή δικαιοσύνη απαιτούν σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο. Οι εξορύξεις κινούνται σε αντίθετη κατεύθυνση, υποθηκεύοντας το μέλλον και το περιβάλλον του νησιού μας.

Περιβάλλον: Ο Δήμος απέναντι στην Κοινωνία των Πολιτών

 Περιβάλλον: Ο Δήμος απέναντι στην Κοινωνία των Πολιτών

Η πρόσφατη στάση της δημοτικής αρχής, τόσο με τη δημιουργία «προσωρινού» χώρου στάθμευσης στο πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου – παρά τον μακροχρόνιο σχεδιασμό και τις κοινωνικές διεκδικήσεις για τη μετατροπή του σε χώρο αστικού πρασίνου – όσο και με την επιμονή στην κατασκευή αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων στην Παχιά Άμμο στον Σταύρο, χωρίς ουσιαστική εξέταση εναλλακτικών χωροθετήσεων, αναδεικνύει μια προσέγγιση που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς στη διαχείριση κρίσιμων περιβαλλοντικών ζητημάτων. Η προσέγγιση αυτή φαίνεται να παρακάμπτει τόσο τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης όσο και τον θεσμικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Η δημιουργία περιφερειακών χώρων στάθμευσης, σε συνδυασμό με ενισχυμένες δημόσιες συγκοινωνίες, αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Ωστόσο, η εφαρμογή της εντός του πυκνοδομημένου αστικού ιστού, όπως στην περίπτωση του πρώην στρατοπέδου Μαρκοπούλου, έρχεται σε αντίθεση με βασικές πολεοδομικές αρχές. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η χωροθέτηση χώρων στάθμευσης στο εσωτερικό της πόλης ενθαρρύνει την είσοδο περισσότερων ιδιωτικών οχημάτων, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κυκλοφοριακό και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του κέντρου. Παράλληλα, αγνοείται ένα συνεκτικό κίνημα κατοίκων που εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες διεκδικεί τη μετατροπή της έκτασης σε έναν ενιαίο, ανοιχτό και προσβάσιμο χώρο πρασίνου, ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής σε μια ήδη επιβαρυμένη αστική περιοχή.

Στην περίπτωση του αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων στην Παχιά Άμμο, το ζήτημα θα μπορούσε να έχει αντιμετωπιστεί με αλλαγή χωροθέτησης, εφόσον υπήρχε πολιτική βούληση να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι τεκμηριωμένες αντιρρήσεις κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων. Η εμμονή σε έναν σχεδιασμό που βασίζεται σε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του 1999 εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς την επάρκειά της να ανταποκριθεί στις σημερινές περιβαλλοντικές και θεσμικές απαιτήσεις, ιδίως σε μια περιοχή ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και κοινωνικής σημασίας ως παράκτιο οικοσύστημα.

Η απουσία επικαιροποιημένης περιβαλλοντικής μελέτης και ουσιαστικής δημόσιας διαβούλευσης οδηγεί σε καθυστερήσεις, σπατάλη πόρων και όξυνση κοινωνικών συγκρούσεων, ενώ υποβαθμίζεται η σημασία μίας από τις ελάχιστες πλέον παρθένες παραλίες του Ακρωτηρίου. Τα ιζήματα που απορρίπτονται τις τελευταίες ημέρες φαίνεται να επιφέρουν μεταβολές στη φυσική μορφολογία του αιγιαλού και της παράκτιας ζώνης, εγείροντας ζήτημα ουσιαστικής επέμβασης στη δυναμική ενός προστατευόμενου, κοινόχρηστου παράκτιου συστήματος, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι οι δημοσιοποιημένες μικροβιολογικές αναλύσεις βρίσκονται εντός των προβλεπόμενων ορίων. Η αξιολόγηση τέτοιων επεμβάσεων δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε μικροβιολογικούς δείκτες ποιότητας υδάτων, αλλά απαιτεί γεωμορφολογική και οικολογική τεκμηρίωση.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η συμμετοχική δημοκρατία και οι θεσμοί δοκιμάζονται διεθνώς, οι συλλογικές πρωτοβουλίες πολιτών για την προστασία του περιβάλλοντος δεν αποτελούν εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά αναγκαίο συμπλήρωμα της τοπικής διακυβέρνησης.

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το «Energy Café» στα Χανιά για την Ενεργειακή Φτώχεια και την Ενεργειακή Δημοκρατία

 

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το «Energy Café» στα Χανιά για την Ενεργειακή Φτώχεια και την Ενεργειακή Δημοκρατία

Η Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων, η μακροβιότερη οικολογική ομάδα της Κρήτης, μαζί με την ΙΝΖΕΒ (Initialising Energy Balance Towards Zero) – έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που εστιάζει στην ενεργειακή αποδοτικότητα, την ενεργειακή φτώχεια και τις ενεργειακές κοινότητες – και τον Πρεσβευτή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, Δρ Αντώνη Καλογεράκη, πραγματοποίησαν με επιτυχία το «Energy Café Chania» την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2026, στο Καφέ του Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων.

Των εργασιών και της συζήτησης ηγήθηκε η Αλίς Κοροβέση, Εθνική Συντονίστρια για την Ελλάδα του EU Climate Pact, μαζί με τη συνεργάτιδά της Γεωργία Μουριάδου, οι οποίες συντόνισαν έναν ανοιχτό διάλογο, τονίζοντας τη σημασία της ενεργής συμμετοχής των πολιτών.

Βασικά σημεία της εκδήλωσης:

• Workshop και Συμμετοχή: Οι παρευρισκόμενοι συμμετείχαν σε ένα διαδραστικό εργαστήριο ερωταπαντήσεων, καταθέτοντας προβληματισμούς για το ενεργειακό κόστος και την ενεργειακή φτώχεια, η οποία εκτιμάται ότι πλήττει έως και το 20% του πληθυσμού της ΕΕ.

• Ενεργειακή Δημοκρατία: Συζητήθηκαν οι στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του Fit for 55 του NextGenerationEU, με έμφαση στην ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών μέσω των Ενεργειακών Κοινοτήτων.

• Κρήτη: Υπογραμμίστηκε ότι η ενέργεια αποτελεί δικαίωμα για όλους, ενώ έγινε αναφορά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της Κρήτης και στα ζητήματα ενεργειακής φτώχιας που τους απασχολούν.

• Ευρωπαϊκός Διάλογος: Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα να καταγράψουν τις απόψεις τους σε σύντομα βίντεο, τα οποία θα αξιοποιηθούν στον ευρύτερο ευρωπαϊκό διάλογο για την ενεργειακή ένδεια.

Η εκδήλωση έκλεισε με το μήνυμα ότι η ενεργειακή δικαιοσύνη δεν είναι ιδεολογική πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπόθεση για τη δημοκρατική ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας.

Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων